Çocukların fiziksel gelişimi, genel sağlık durumlarının en önemli göstergelerinden biridir. Özellikle erkek çocuklarında büyüme hızı, bebeklikten ergenliğe kadar farklı dönemlerde ciddi değişiklikler gösterir. Ebeveynler genellikle çocuklarının boy ve kilosunun “normal” olup olmadığını merak ederler. Ancak unutulmamalıdır ki her çocuk kendine özgü bir genetik mirasa ve büyüme hızına sahiptir. Aşağıdaki tablolar, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Sağlık Bakanlığı verilerine dayanan ortalama (50. persentil) değerlerdir.
Bu makalede; bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemindeki erkek çocukları için ideal boy-kilo aralıklarını ve bu değerlerin nasıl yorumlanması gerektiğini bulabilirsiniz.
0-12 Ay Erkek Bebek Boy Kilo Tablosu
Hayatın ilk yılı, büyümenin en hızlı gerçekleştiği dönemdir. Bebekler ilk 6 ayda hızla kilo alır, ikinci 6 ayda ise hareketlenmeye başladıkları için kilo alımı bir miktar yavaşlayabilir ancak boy uzaması devam eder.
| Ay | Ortalama Kilo (kg) | Kilo Aralığı (Alt-Üst) | Ortalama Boy (cm) |
| Doğum | 3.3 kg | 2.5 – 4.5 kg | 50 cm |
| 1. Ay | 4.5 kg | 3.4 – 5.8 kg | 55 cm |
| 2. Ay | 5.6 kg | 4.3 – 7.1 kg | 58 cm |
| 3. Ay | 6.4 kg | 5.0 – 8.0 kg | 61 cm |
| 4. Ay | 7.0 kg | 5.6 – 8.7 kg | 64 cm |
| 5. Ay | 7.5 kg | 6.0 – 9.3 kg | 66 cm |
| 6. Ay | 7.9 kg | 6.4 – 9.8 kg | 68 cm |
| 9. Ay | 8.9 kg | 7.1 – 11.0 kg | 72 cm |
| 12. Ay | 9.6 kg | 7.7 – 12.0 kg | 76 cm |
Not: 12. ayın sonunda bebeğin doğum kilosunun yaklaşık 3 katına çıkması beklenir.
1-12 Yaş Erkek Çocuk Gelişim Tablosu
Bu dönemde büyüme hızı bebekliğe göre daha stabildir. Çocuklar yılda ortalama 5-7 cm uzarlar. Okul çağıyla birlikte aktivite düzeyi arttığı için kilo alımı, beslenme ve fiziksel aktivite dengesine göre değişkenlik gösterebilir.
| Yaş | Ortalama Kilo (kg) | Ortalama Boy (cm) |
| 1 Yaş | 9.6 – 10.5 kg | 75 – 78 cm |
| 2 Yaş | 12.5 kg | 87 cm |
| 3 Yaş | 14.5 kg | 96 cm |
| 4 Yaş | 16.5 kg | 103 cm |
| 5 Yaş | 18.5 kg | 110 cm |
| 6 Yaş | 20.5 kg | 116 cm |
| 7 Yaş | 23.0 kg | 122 cm |
| 8 Yaş | 25.5 kg | 128 cm |
| 9 Yaş | 28.5 kg | 134 cm |
| 10 Yaş | 32.0 kg | 139 cm |
| 11 Yaş | 36.0 kg | 144 cm |
| 12 Yaş | 40.0 kg | 149 cm |
13-18 Yaş Ergenlik Dönemi Boy Kilo Değerleri
Ergenlik (adolesan) dönemi, erkek çocuklarında ikinci büyük büyüme atağının (growth spurt) yaşandığı evredir. Genellikle 13-15 yaş aralığında boy uzaması zirve yapar. Bu dönemdeki değerler, ergenliğe giriş yaşına göre çocuktan çocuğa büyük farklılıklar gösterebilir.
| Yaş | Ortalama Kilo (kg) | Ortalama Boy (cm) |
| 13 Yaş | 45.0 kg | 156 cm |
| 14 Yaş | 51.0 kg | 164 cm |
| 15 Yaş | 56.5 kg | 170 cm |
| 16 Yaş | 61.0 kg | 174 cm |
| 17 Yaş | 65.0 kg | 175 cm |
| 18 Yaş | 67-70 kg | 176 cm |
Persentil (Büyüme Eğrisi) Nedir? Nasıl Yorumlanmalı?
Doktorunuzun sıklıkla bahsettiği “Persentil”, çocuğunuzun yaşıtlarına göre sıralamadaki yerini ifade eder.
- 50. Persentil: Tam ortalama değerdir.
- 3. – 97. Persentil Arası: Normal kabul edilir.
- Örnek: Çocuğunuz 75. persentildeyse, yaşıtlarının %75’inden daha uzun veya kilolu, %25’inden ise daha kısa veya zayıftır.
Önemli olan çocuğun sürekli en üst çizgide olması değil, kendi büyüme eğrisinde tutarlı bir şekilde ilerlemesidir. Eğrideki ani düşüşler veya fırlamalar doktor kontrolü gerektirir.
Çocuğun Boyunu Etkileyen Faktörler
Tablolardaki rakamlar birer referanstır; çocuğunuzun potansiyelini belirleyen asıl unsurlar şunlardır:
- Genetik Faktörler: Çocuğun boyu büyük oranda anne ve babanın boy ortalamasına bağlıdır.
- Beslenme: Protein ve kalsiyum açısından zengin beslenme, kemik gelişimini doğrudan destekler.
- Uyku: Büyüme hormonu (GH) en çok gece uykusunda, özellikle de karanlıkta salgılanır. Düzenli uyku, boy uzamasının anahtarıdır.
- Spor: Basketbol, yüzme ve voleybol gibi sporlar kas ve iskelet sistemini esneterek genetik potansiyelin en üst seviyeye çıkmasına yardımcı olur.
Sonuç
Erkek çocuklarında boy ve kilo takibi, gelişimsel sorunların erken tespiti için önemlidir. Ancak çocuğunuzu sürekli tartıya çıkarmak veya mezura ile ölçmek yerine, onun sağlıklı beslenmesine ve aktif bir yaşam sürmesine odaklanmak çok daha değerlidir. Eğer tablolardaki değerlerden aşırı bir sapma (çok düşük veya çok yüksek) fark ederseniz, bir çocuk endokrinolojisi uzmanına danışmanız en doğru adım olacaktır.